1931 YILINDA İŞGAL ALTINDAKİ KIRIKHAN
Birinci dünya savaşı sonrası Fransızlar, Hatayı işgal ederek Kırıkhan’a çok sayıda ermeni yerleştirildler.
Bu esnada idari yapı vilayet Halep, kaza.Belen şeklindeydi. Fransızlar, 1921 yılı eylül ayında kaza merkezini Belen'den Kırıkhan’a taşıma kararı aldılar. 1922'den itibaren Kırıkhan, artık Kaza merkezidir.
Fransızlar, konumu itibarı ile yöreyi burdan idare etmek istiyorlardı. Ermemilerin hesabı ise, Kırıkhan merkezli bir ermeni kolonisi kurmaktı (bu konuya ayrıca değinilecektir)
Paul Jacquot'un, "ANTİOCHE: Centre de Tourisme" (Çeviri, Osman Koker) isimli Turizm kitabındaki bilgiler, bu niyeti doğrular mahiyettedir.
Aşağıdaki bilgi ve veriler, 1931 yılına aittir;
• Kırıkhan, İskenderun Sancağına bağlı bir kaza merkezidir.
• Kaymakam ve Belediye Başkanı: Dr. Estefan Faracyan
• Tercüman: Jozef Bağcıyan
• Nüfus: Toplam 6.000
-Ermeni nüfus. : 2800
- Türk nüfus. : 3.200
• Mezheplerine göre Ermeni nüfusu;
- 2000 Ortodoks,
- 500 Katolik,
- 300 Protestan.
Ermeni Mezhep Liderleri;
- Katolik mezhebi: Peder Brenin,
- Gregoryan Mezhebi: Peder Krikor Sağakyan,
- Protestan mezhebi: Kevork Tumayan
• Kiliseler: Katolik, Ortodoks ve Protestan olmak üzere 3 adet kilise var.
• Cami: 1 adet cami var.
• Eğitim Hizmetleri: ( 2 resmi okul, 1 ermeni Katolik (Cizvit) okulu, 1 ermeni Ortodoks okulu olmak üzere 4 okul;
Kültür Merkezi: 1 adet La Martin Kütüphanesi var.
• Sağlık Hizmetleri: 3 adet doktor, 1 dişçi var;
- Dr. Levon Der Krikoryan,
- Dr. Nazaret Der Boğuşan ,
- Dr. Estefan Faracyan
- Ermeni bir dişçi
- 1 adet eczane -ana cadde üzerinde-,
- 1 adet dispanser).
Not o tarihte bölgede Sıtma ve dizanteri yaygın
• Diğer hizmetler;
- 1 Saray (Hükümet konağı)
- 1 Jandarma karakolu
- 1 PTT merkezi (Ana cadde üzerinde)
- 1 adet merkezi garaj (Ana caddede)
- 1 adet akaryakıt istasyonu
- Çok sayıda çeşmeden akan güzel sular
- Cuma günleri Pazar yeri
• Konaklama Hizmetleti; 2 otel var.
- Suriye Oteli
- Otel Constantinople (Yerli müşteriler için)
Diğer Bilgiler;
- Rakım: 83 metre
- Yazın yüksek bir sıcaklık ve nem var
*****
Sonuç;
Bu veriler gösteriyor ki, Fransız ve Ermeniler Hatay'a gitmemek üzere gelmişler. Ancak, üç gerçek var ki, bunların hesabını bozmuş; heveslerini kursaklarında bırakmıştır. Bu tarihi gerçekler;;
1- Avrupa'da ikinci dünya savaşının ayak seslerinin duyulmaya başlaması,
2- Mustafa Kemal Atatürk'ün, iyi bir zamanlama ve gerekirse savaşmayı da göze alan tavrıyla, olaya müdahil olması...
3. Ve belki de en önemlisi, Türklerin herşeye rağmen yurtlarını terk etmemeleri, kendi kimlik ve kültürlerini koruyabilmiş olmalarıdır.
Günün Kırıkhan'ı ve geleceğin Hatay'ı için bu bilgilerin akıldan çıkarılmamaları gerekir.
Yazı Alıntıdir ; Hasan Ayparlar
Yorumlar (0)